Η παλιά Εβραϊκή συνοικία
στην παλιά πόλη των Χανίων

Μετά την κατάληψη των Χανίων από τους Τούρκους το 1645, οι Εβραίοι δημιούργησαν την δική τους συνοικία πίσω από το λιμάνι και ανατολικά από την χριστιανική συνοικία του Τοπανά.

Φανταστείτε την περιοχή που περικλείουν οι σημερινές οδοί Χάληδων   1  , Ζαμπελίου   2  , Σκουφών   3   και Πόρτου   4  .

Κεντρικός δρόμος της Εβραϊκής συνοικίας ήταν η σημερινή οδός Κονδυλάκη που αρχίζει από το λιμάνι και φθάνει μέχρι τα νότια τείχη της πόλης, στον κυκλικό επιπρομαχώνα Lando.

Θα παρατηρήσετε ότι η οδός Κονδυλάκη είναι φαρδύτερη σε σχέση με τα υπόλοιπα στενά σοκάκια της περιοχής. Οι Βενετσιάνοι που έχτισαν την πόλη, έκαναν φαρδύτερο τον δρόμο αυτό έτσι ώστε να χωρούν να περνούν τα κάρα που θα μετέφεραν εφόδια και πολεμοφόδια από τα πλοία που άραζαν στο λιμάνι, προς τα νότια τείχη της πόλης.

Πότε εμφανίστηκαν οι Εβραίοι μετανάστες στα Χανιά δεν είναι απόλυτα ακριβές. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι ήρθαν στα Χανιά τον 15ο αιώνα επί Βενετοκρατίας, από άλλες περιοχές της Κρήτης όπου προϋπήρχαν. Άλλοι λένε ότι ήρθαν επι τουρκοκρατίας. Όπως και να'χει, στην Εβραϊκή συνοικία χτίστηκαν δύο συναγωγές. 

Η μία καταστράφηκε ολοσχερώς από τον βομβαρδισμό της πόλης των Χανίων από τα γερμανικά αεροσκάφη στον 2ο παγκόσμιο πόλεμο, ενώ η άλλη εγκαταλείφθηκε όταν διαλύθηκε η εβραϊκή κοινότητα το 1944 από τους Γερμανούς.

Πολύ λίγοι κατάφεραν να ξεφύγουν και από τύχη. Οι Γερμανοί αιχμαλώτισαν σχεδόν όλους τους Εβραίους των Χανίων με σκοπό να τους στείλουν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Άουσβιτς στην Γερμανία. Το πλοίο που τους μετέφερε, από την Κρήτη στην Αθήνα, βυθίστηκε στην διαδρομή.

Πολλά χρόνια μετά, στα μέσα της δεκαετίας του 1990, η εβραϊκή συναγωγή Etz Hayyim που γλίτωσε από τους βομβαρδισμούς, αναστυλώθηκε, και από τότε λειτουργεί στην πάροδο της οδού Κονδυλάκη. 

Σήμερα, η οδός Κονδυλάκη και τα σοκάκια της παλιάς Εβραϊκής συνοικίας είναι, κατά τους θερινούς μήνες, ένας από τους πιο πολυσύχναστους δρόμους της παλιάς πόλης των Χανίων. 


› Εβραϊκή Συνοικία