Η συνοικία Τοπανάς
στην παλιά πόλη των Χανίων

Περίοδος Βενετοκρατίας στα Χανιά

Tους πρώτους αιώνες της Βενετοκρατίας που οι εξεγέρσεις του ντόπιου πληθυσμού απέναντι στην καταπίεση του κατακτητή ήταν συχνό φαινόμενο, η πόλη των Χανίων περιοριζόταν στον οχυρό λόφο του Καστελίου.

200 περίπου χρόνια μετά την αποίκηση των Βενετών στην Κρήτη, η μακροχρόνια συμβίωση των δύο λαών και οι στενές σχέσεις μιας από τις ανατολικότερες αποικίες της Βενετίας με την Γαληνοτάτη Δημοκρατία, καθώς και η διαφαινόμενη απειλή των Οθωμανών Τούρκων που κατακτούν την Κωνσταντινούπολη το 1453, δημιουργούν τις κατάλληλες προϋποθέσεις για την μακροχρόνια ακμή της πόλης και επέκταση της πέρα από τα στενά όρια του τείχους του Καστελίου.

Σχεδιάζεται η νέα ρυμοτομία της πόλης και χτίζονται αρχοντικά σπίτια σύμφωνα με το σύγχρονο ρεύμα της βενετσιάνικης Μανιεριστικής αρχιτεκτονικής, άλλα αναγκαία κτίρια, ναοί και μοναστήρια. Τότε χτίζεται και η δυτική περιοχή της σημερινής παλιάς πόλης των Χανίων. 

Συγχρόνως κρίνεται αναγκαία η νέα οχύρωση της πόλης, με τείχη, προμαχώνες και περιμετρική τάφρο.

Η οχύρωση της πόλης και των γύρω περιοχών δεν καταφέρνουν τελικά να αντιμετωπίσουν την τούρκικη επίθεση και τα Χανιά πέφτουν στα χέρια των Τούρκων το 1645.


Το δυτικό τείχος και η δυτική τάφρος είναι ένα μεγάλο τμήμα της οχύρωσης που σώζεται ως σήμερα και αποτελεί τα όρια της παλιάς πόλης των Χανίων. 

     

Η Συνοικία Τοπανάς την περίοδο της Τουρκοκρατίας

Μετά την κατάληψη των Χανίων από τους Τούρκους, στο δυτικό μέρος της πόλης συγκεντρώνονται οι χριστιανοί, ενώ οι Τούρκοι ζουν από την άλλη μεριά, στις συνοικίες Καστέλι και Σπλάντζια.

Οι Τούρκοι αποκαλούν την δυτική χριστιανική συνοικία "Tophane" που στα τούρκικα σημαίνει "οπλοστάσιο", εξαιτίας της ύπαρξης της βενετσιάνικης αποθήκης πυρομαχικών που σώζεται μέχρι σήμερα στο τέλος της οδού Θεοτοκοπούλου, και από τότε έχει παραμείνει για την συνοικία η ονομασία Τοπανάς.

Στην περίοδο της τουρκοκρατίας αρκετά κτίρια διαμορφώνονται σύμφωνα με τις θρησκευτικές συνήθειες και ανάγκες του νέου κατακτητή ακολουθώντας τα πρότυπα της τούρκικης αρχιτεκτονικής.

Το φρούριο που είχε χτιστεί απο τους Βενετούς στην είσοδο του λιμανιού για την προστασία της εισόδου του, μετατρέπεται σε στρατώνα (διατηρεί μέχρι και σήμερα την τουρκική ονομασία Φιρκάς), ενώ αργότερα τον 19ο αιώνα λειτουργεί ως φυλακή.

Διεθνής Κατοχή στα Χανιά

Το τέλος της ύστερης τουρκικής κατοχής (1841 - 1898), έρχεται όταν οι "Μεγάλες Προστάτιδες Δυνάμεις" της εποχής, που ενδιαφέρονταν για την Κρήτη, αποφασίζουν την διεθνή κατοχή του νησιού.

Στην αριστοκρατική χριστιανική συνοικία του Τοπανά εγκαθίστανται τα προξενεία των Ευρωπαϊκών χωρών, μέχρι αργότερα να μεταφερθούν έξω από τα όρια της περιτειχισμένης πόλης, στην συνοικία της Χαλέπας που ήδη είχε ξεκινήσει να αναπτύσσεται από τα μέσα του 19ου αιώνα.

Σήμερα πολλά από αυτά τα ιστορικά κτίρια με βενετσιάνικη, τούρκικη ή ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική, λειτουργούν είτε ως ξενοδοχεία, είτε ως καταστήματα, καφέ και εστιατόρια.

Θα τα ανακαλύψετε στα στενά του Τοπανά.

Tα στενά του Τοπανά

Τα στενά του Τοπανά είναι ίσως από τα ομορφότερα σημεία στην παλιά πόλη των Χανίων. Μήν παραλείψετε να περάσετε απο τις παρακάτω οδούς. 

Την οδό Θεοτοκοπούλου   1   που διατρέχει την συνοικία απο βορρά προς νότο. Στο τέλος της Θεοτοκοπούλου βρίσκεται το φρούριο Φιρκά, η μονή του San Salvatore όπου φιλοξενείται η βυζαντινή και μεταβυζαντινή συλλογή Χανίων, απένατι η βενετσιάνικη αποθήκη απο την οποία πήρε την ονομασία ο Τοπανάς και απέναντι απο αυτή, ένα χαρακτηριστικό δείγμα τούρκικης αρχιτεκτονικής.

Την οδό Αγγέλου   2   που ξεκινά από την ακτή Κουντουριώτη, μπροστά από το Ναυτικό Μουσείο Κρήτης, και ενώνεται με την Θεοτοκοπούλου, όπου θα δείτε χαρακτηριστικά παραδείγματα της βενετσιάνικης αρχιτεκτονικής του 17ου και 18ου αιώνα.

Την οδό Θεοφάνους   3  , όπου βρίσκεται το πολυτελές ξενοδοχεία Casa Delfino το οποίο ήταν βενετσιάνικο αρχοντικό του 17ου αιώνα, και την οδό Μόσχων   4  ,όπου βρίσκεται η πύλη του μεγάρου, το μέγαρο και το παρεκκλήσι της αριστοκρατικής οικογένειας των Renieri.

Την οδό Ζαμπελίου   5  , η οποία εκτείνεται από τον Τοπανά, προς την Εβραϊκή συνοικία και στην συνέχεια μέχρι την πλατεία Σαντριβάνι.

Την οδό Δούκα   6  , όπου στην συμβολή της με την οδό Ζαμπελίου βρίσκεται ένα από τα τρία τούρκικα λουτρά της πόλης.

Την οδό Πόρτου Φραγκίσκου   7   η οποία αποτελεί συνέχεια της Δούκα. Διέρχεται δίπλα στα νοτιοδυτικά τείχη και στη συνέχεια εκτείνεται προς τα ανατολικά στην Εβραϊκή συνοικία.

Την οδό Σκουφών   8   η οποία ενώνει την Πόρτου με την Ζαμπελίου.



› Συνοικία Τοπανάς